Một bạn còn trẻ cảm thấy mình khờ và nhát, muốn biết những quy tắc ngầm trong đối nhân xử thế để nâng cấp cách giao tiếp và tư duy. Bạn không biết nên bắt đầu từ đâu và làm sao để người khác lắng nghe mình hơn.
Nhiều người mới đi làm văn phòng không biết rằng máy tính công ty, tài khoản công ty, và mạng công ty đều có thể bị theo dõi. Có người vô tình để lại bằng chứng của những chuyện riêng tư hoặc nói xấu sếp, rồi bị phát hiện và mất việc.
Người mới đi làm thường nhắn sếp kiểu "Em gửi file rồi ạ" rồi chờ sếp tự mở ra xem. Nhưng sếp không biết file nào, bản nào, có gì khác, cần phê duyệt hay chỉ thông báo. Kết quả là sếp phải nhắn lại hỏi, rồi cuộc trò chuyện kéo dài thêm mười phút vì thiếu thông tin ở lần đầu.
Ai đó đang cân nhắc ở lại công ty vì lương tốt dù môi trường làm việc căng thẳng, có người xử lý tình cảm thoải mái, có người cố gắng cầm cự bằng cách xem tiền lương là "tiền nghe chửi", còn người khác tắc luôn vì không quản lý được cảm xúc.
Vừa ra trường vào công ty, người mới thường gặp phải những tình huống khó chịu: đồng nghiệp cũ lợi dụng để cướp công, sếp bắt bẻ chuyện nhỏ, mấy chị gái thân thiết rồi đem chuyện đi nói sau lưng, hoặc những việc được giao mơ hồ rồi khi sai lại quay lại đổ thừa. Mà người mới lại thường quá tin người, không để lại bằng chứng, hoặc cứ nghĩ im lặng sẽ qua được.
Nhiều người nói chỉ cần rời khỏi nơi làm việc hay môi trường xấu là sẽ hạnh phúc. Nhưng thực tế có những người muốn ra đi nhưng không đủ điều kiện, hoặc ra rồi lại rơi vào tình cảnh tương tự.
Người đi làm cần tìm cách để không bị mệt, bị tổn thương, hoặc sa lầy vào những mối quan hệ công sở phức tạp. Câu hỏi là nên giữ khoảng cách thế nào, nói gì không nên nói, và làm sao để bảo vệ chính mình.
Một nhân viên vô tình ngủ gần 30 phút trong phòng vệ sinh công ty sáng hôm đó. Khi tỉnh dậy, anh/cô vào làm buổi chiều bình thường. Sếp không phát hiện, có lẽ tưởng đi gặp khách.
Mấy năm nay thu nhập dao động ở khoảng 25-35 triệu, không tiến bộ. Xung quanh có người kiếm cao hơn nhiều, áp lực tăng lương và so sánh với bạn bè cứ ập vào. Một số người khuyên kiếm nhiều việc cùng lúc, nhưng có người lại bảo chỉ cần làm tốt một việc rồi nâng kỹ năng.
Nhiều người tranh cãi xem lương bao nhiêu là vừa đủ. Cái hay dặt ra là có người 15 triệu sống thoải mái, nhưng lại có người 20 triệu làm mệt như choá. Vấn đề không phải ở con số, mà ở việc công việc đó có để cho mình sống được hay không.
Một bạn khuyên rằng khi bị bệnh nên cố gắng đi làm để sếp thấy mình siêng năng, thay vì xin nghỉ ngay. Rồi khi cơ thể khỏe hơn một tí thì xin nghỉ để đi chơi. Bình luận chỉ ra rằng đây là tư duy sai lầm, có hại cho sức khỏe và cả công ty.
Ở công sở, ai cũng chứng kiến những chuyện không nói ra được của đồng nghiệp — sếp đi cafe không vào làm, cặp đôi nhắn tin quá thoải mái, vợ chồng ai đó đã sắp công khai. Câu hỏi là: khi biết được, có nên bảo vợ/chồng của họ hay để yên?
Một người vừa bị sa thải vì bị đánh giá là chậm hiểu, không nhanh nhạy. Đã thử ở nhiều nơi nhưng vấn đề lặp lại mãi, dẫn tới lo lắng về tương lai và mặc cảm tự ti.
Một người thực tập vào công ty với tâm thế là làm tốt việc được giao là xong, nhưng nhận ra công sở chạy theo những quy tắc ngầm mà trường lớp chưa bao giờ dạy. Người này giờ muốn chia sẻ 5 thứ mà lẽ ra ai đó nên bảo anh/chị thẳng lúc mới bắt đầu.
Sau 8 tiếng ở văn phòng, về nhà ngã ra ghế là không còn sức làm gì nữa. Muốn học thêm, muốn tập gym, nhưng người cứ mệt và lười. Mỗi lần nằm xuống là hết ngày, rồi chỉ biết hối hận.
Trong phỏng vấn, khi sếp hỏi "em có câu hỏi gì không", nhiều người trả lời "không" vì sợ hoặc vì đã nghe đủ thông tin. Nhưng cách trả lời này lại ảnh hưởng đến ấn tượng của người phỏng vấn về mức độ quan tâm và khả năng tư duy của ứng viên.
Sau 16 năm học hành và 7 năm công sở, ai đó nhận ra bản thân căm ghét công việc văn phòng và muốn chuyển sang làm công việc đơn giản hơn với lương thấp hơn nhiều. Họ không muốn giao tiếp với con người nữa, chỉ muốn làm việc với những thứ cụ thể, cầm nắm được, không phải xử lý mối quan hệ phức tạp.
Một số công ty không kiểm soát chặt giờ giấc — chỉ cần việc xong là được. Nhân viên có thể dùng thời gian để ngủ trưa, đi chơi, hoặc làm việc khác mà không ai nhắc nhở. Nhưng khi sắp thành thói quen, câu hỏi nảy sinh: tự do thời gian có phải bẫy để bạn bỏ lỡ cơ hội phát triển không?
Ai cũng biết những công ty lớn có tên tuổi, lương cao, đãi ngộ ổn. Nhưng ngoài đó còn nhiều công ty vừa và nhỏ, lại kém nổi tiếng, nhưng môi trường làm việc chất lượng, lương không thua kém. Câu hỏi là: có thật sự tồn tại những chỗ kiểu này không, và làm sao để tìm được?
Một bạn trẻ mơ ước được làm nhân viên văn phòng trong những tòa nhà cao cấp ở trung tâm thành phố — ngồi sáng, cà phê trưa, chill chiều, 5h về. Nhìn những người đi làm qua đường trông ngầu, bạn cứ tưởng đó là công việc dream. Nhưng khi hỏi ý kiến online, phần lớn bình luận là những người cũng làm ở những tòa nhà đó kể lại sự thật khác hẳn: kẹt thang máy, đau lưng từ ngồi 8 tiếng, làm thêm không tính tiền, lương cao nhưng cũng chẳng sướng bằng trông.
Người mới vào thường bị đồng nghiệp và sếp nhờ việc drobàng — mua nước, rửa ly, lấy đồ — rồi chê chóc khi không làm đúng ý. Có người chịu nhịn, có người tìm cách bật lại, có người đành nghỉ việc.
Khi tìm việc trên các trang job, thấy Vietnamwork và LinkedIn đa phần ghi là T2-T6, còn TopCV thì toàn T2-T7. Chuyện này khiến người tìm việc bối rối: tại sao có công ty cố nhét thêm sáng thứ 7 vào.
Nhiều người mới vào công ty thắc mắc những quy tắc âm thầm nào khiến công việc bớt mệt, mối quan hệ bớt rắc rối, và bản thân luôn được nhẹ nhàng với sếp lẫn đồng nghiệp. Nhất là khi một số hành động tưởng chừng bình thường lại vô tình mua lấy rắc rối cho mình.
Ai cũng tự hỏi liệu công việc hiện tại có phải chỗ của mình không. Có người thấy vui vẻ mỗi sáng, có người thấy lo âu, có người lại cảm thấy khó chịu trước khi đi làm. Cách nào để tự biết mình phù hợp hay không?
Ai cũng muốn biết người có học thức và biết phản biện có khác gì so với người bình thường. Cách họ tranh luận, cách họ giao tiếp, cách họ xử lý mâu thuẫn — có thật sự khác không?
Người ta xung quanh bạn thường dùng các cách tinh vi để kéo bạn nói ra thông tin. Họ hỏi câu này, nói sai để bạn sửa, tỏ ra yếu đuối để dẫn bạn tâm sự. Rồi lần sau dùng những gì bạn nói để đánh giá, so sánh, hoặc xuyên tạc.
Một bạn vừa làm xong công việc vừa nghĩ ngợi chuyện đó suốt ngày. Làm sai một chỗ nhỏ thì tự dằn vặt, deadline không kịp thì đổ lỗi cho bản thân mà quên mất công ty cũng có phần trách nhiệm. Còn bạn khác ở team chỉ cười qua chuyện, nên thoải mái hơn nhiều.
Vừa vào làm, gặp một sếp tốt — vừa dạy cách làm việc, vừa có tâm lý, vừa khiến bạn yêu công ty. Kết quả là tới bây giờ vẫn so sánh mọi sếp với người đó, hoặc làm theo cách của họ hoàn toàn mà quên đi điều gì là của riêng mình.
Nhiều người bỏ việc hay chán nản vì cảm thấy bị đối xử không công bằng, không được giúp đỡ, hoặc bị sếp/đồng nghiệp nói xấu. Họ đặt quá nhiều kỳ vọng tình cảm vào mối quan hệ chuyên môn, rồi tức giận khi không được đáp lại.
Sau vài năm đi làm, một bạn nhận ra điều quyết định sự sống còn không phải là năng lực hay tốc độ, mà là khả năng phục hồi nhanh dù xảy ra chuyện gì - không để cảm xúc ảnh hưởng quyết định, chấp nhận những việc không nằm trong tầm kiểm soát, rồi tiếp tục. Nhưng cũng có bạn nghi ngờ liệu cách này có phải là sự mạnh mẽ thật hay chỉ là chấp nhận được cơn gió.
Mỗi ngày từ lúc rời nhà đến khi về, cộng thêm thời gian đi lại, người ta mất hơn 10 tiếng. Công ty chỉ tính giờ làm từ 9-5 hay 8-6 trên giấy tờ, nhưng thực tế bao gồm cả đường đi khiến ngày làm việc kéo dài tới 7 tối hoặc 6 sáng hôm sau.
Mỗi sáng thứ 2 lên công ty là thấy muốn ói, chán nản, hãi hùng, thậm chí bật khóc. Còn xung quanh toàn những đồng nghiệp tràn trề sinh lực, vui vẻ. Cảm giác này kéo dài tuần trôi qua, ảnh hưởng cả tâm trạng.
Một bạn mới tốt nghiệp nhận ra 4 năm học chỉ tập trung vào kiến thức chuyên môn, bỏ quên kỹ năng giao tiếp. Bây giờ đi thực tập thấy giao tiếp với đồng nghiệp và sếp lại là phần khó nhất, không biết bắt đầu từ đâu để cải thiện.
Một người học giỏi từ trẻ, đậu vào ngành Y nhưng bỏ ngang để học tâm lý rồi làm biên kịch. Bây giờ quyết định thi lại đại học vào ngành mới. Câu hỏi nhiều người đặt ra là liệu những lần "bỏ dở" này có phải là đi vòng dài vô ích hay là tìm hiểu bản thân chính đáng.
Một người mới vào công ty nhanh chóng được mọi người quý mến không phải vì ngoại hình, mà vì biết cách hỏi, lắng nghe, và tạo cảm giác thoải mái cho người khác. Chuyện này gợi lên nhiều suy nghĩ: đó là tố chất bẩm sinh hay kỹ năng có thể rèn luyện?
Có hai phe về công việc: một bên cho rằng không nên ép bản thân làm thêm giờ, hãy lựa chọn công ty tốt rồi làm việc cân bằng. Bên kia lại nói muốn thăng tiến thì phải chịu cố gắng, đừng để người khác vượt qua.
Một người đang làm ở công ty với mức lương khá thấp nhưng môi trường làm việc rất thoải mái, dễ xin nghỉ phép, không áp lực. Người đó đang lưỡng lự giữa việc ở lại vì điều kiện tốt hay đi tìm công ty có lương cao hơn.
Mỗi ngày đi làm 8h30 đến 18h, về tới nhà cảm giác như bị rút cạn, không còn năng lượng cho bất kỳ hoạt động nào. Thậm chí chỉ nhìn tới ngày hôm sau đã muốn chạy trốn. Nhưng nhìn xung quanh, người khác vẫn có thời gian chạy bộ, học ngoài khóa, hay chuẩn bị công việc kế tiếp, không hiểu sao mình lại kiệt sức thế.
Có một bạn thân theo dõi lâu năm, một ngày hôm nào đó phát hiện ra mối quan hệ đã thay đổi. Khi làm chung công ty, dù thân đến mấy, mọi thứ vẫn bị áp lực công việc che phủ lên, khó mà quay lại bình thường như ngày xưa.
Sau nhiều năm làm văn phòng, một số người nhận ra mình đã thay đổi: từ người xã hội, năng động, giờ thành người sợ tiếp xúc, mất ngủ, lo âu. Họ thấy công việc không phải vấn đề, mà là con người và cách môi trường công sở hoạt động — tranh giành, đổ thừa, tính toán — khiến họ kiệt sức tâm lý.
Nhiều người đi làm 9-5, lại vừa học vừa tập gym vừa làm thêm mà vẫn khoẻ khoắn. Người khác cũng cố gắng như vậy nhưng cảm thấy mệt xơ xác, hiệu suất lại càng lúc càng kém. Cả hai cách sống đều khó, nhưng tại sao kết quả lại khác nhau?
Mọi người vừa than phiền môi trường khu công nghiệp ồn ào, bụi bặm, quy trình rườm rà, vừa thừa nhận lương ở đây cao hơn ở thành phố. Một số bỏ cuộc sau vài ngày vì không chịu được, một số cảm thấy sức khoẻ giảm sút, nhưng cũng có người ở lại nhiều năm vì đánh đổi tiền với sức lực.
Người vừa vào làm mới thấy khó khăn, bối rối, mệt mỏi nhưng chưa chắc là không phù hợp. Cần phân biệt giữa chỉ chưa quen với công việc / môi trường, hay thực sự không hợp với nó.
Một bạn 24 tuổi ít giao tiếp nên hay ngại ngùng, phản ứng chậm. Khuôn mặt lạnh buồn cơ địa khiến anh/chị sợ mọi người không ưa mình. Biết cần sửa nhưng lúc làm việc lại không theo kịp những gì đã nghĩ trong đầu.
Nhiều người trong công sở phải chịu áp lực lớn — stress từ sếp, deadline, hoặc tình cảnh cá nhân — nhưng không thể để ai thấy. Họ lách vào nhà vệ sinh hoặc xe để khóc một lúc, rồi lau mặt, trấn tĩnh và bước vào làm việc như bình thường. Tất cả những nỗi buồn này diễn ra thầm lặng.
Vừa vào làm ở một công ty tốt với mọi thứ đầy đủ, nhưng chỉ sau một tháng đã bị fail probation vì không đáp ứng kỳ vọng của sếp. Cảm giác suy sụp và tự ti khủng khiếp.
Khi đi phỏng vấn, HR hỏi tại sao bạn rời công ty cũ. Câu hỏi này đơn giản nhưng dễ trả lỗi — nếu nói thẳng những gì khó chịu ở chỗ cũ, HR lại nghĩ bạn hay than phiền. Nhưng nếu né quá, lại tưởng bạn không thành thật.
Nhân viên mới vừa onboard được 3 ngày, lướt mạng thấy công ty đang đăng tuyển chính vị trí họ vừa vào. Lo lắng liền — chắc là sắp bị trượt thử việc rồi.
Hai người làm cùng vị trí, một người nói cho cái kia biết mình lương cao hơn. Kể từ đó, đồng nghiệp thái độ xấu, cứ có việc khó là đẩy sang cho người lương cao hơn với lý do "lương cao hơn mà".
Một ứng viên trẻ nói muốn work-life balance khi phỏng vấn vị trí ở công ty lớn, bị người phỏng vấn cười nhạo vì ai làm đó mà mong điều đó là ngây thơ. Câu hỏi đặt ra là: muốn được ngủ ngon, không OT xuyên đêm ở một tập đoàn lớn có thực sự không khả thi, hay đó là cách người ta định nghĩa sai?
Người mới vào công ty trong thời gian thử việc thường bối rối không biết mình đang gặp khó khăn tạm thời hay là dấu hiệu của sự không phù hợp. Mình cần một cách để phân biệt hai tình huống này, không phải để chịu đựng vô tính mà để quyết định có nên ở lại hay rời đi.
Nhân viên mới hoặc người chưa hiểu rõ nắm bắt những quy tắc không được ai nói thẳng trong môi trường công sở, từ cách giao tiếp cho đến cách ứng xử với đồng nghiệp và sếp. Những điều này ảnh hưởng trực tiếp đến cách người ta đánh giá bạn và cơ hội thăng tiến của bạn.
Biên bản cuộc họp không phải chỉ để lưu trữ, mà còn là bằng chứng pháp lý. Nhiều người viết liền, viết lại nguyên văn hoặc ghi tắt không rõ, rồi sau đó bị vướng vào việc người khác nói lại hoặc phủ nhận. Câu hỏi là phải viết biên bản sao cho vừa chính xác, vừa không bị đổ lỗi, vừa giúp mọi người biết phải làm gì tiếp theo.
Thế hệ trẻ bị kẹt giữa hai yêu cầu: công ty muốn người có kinh nghiệm, nhưng nếu đi làm từ năm 1-2 thì không đủ thời gian học. Kết quả là áp lực xã hội khiến nhiều người cố gồng làm tất cả, dẫn đến sức khỏe tâm lý xuống dốc.
Nghe mấy sinh viên nói chuyện bảo nhau lương khởi điểm 15 triệu, mình cảm thấy tủi thân vì lương mình không bằng. Chuyện này làm mình bắt đầu so sánh, tự hỏi mình có quá tệ không, hay là đơn giản những bạn đó học ngành khác, hoặc có kinh nghiệm trước khi ra trường.
Vừa vào làm được một ngày, thấy quy trình mập mờ, lead vừa 5 năm kinh nghiệm nhưng có thái độ hơi cấp trên, nhân sự hay thay đổi. Quyết định xin nghỉ ngay mà lo có phải bồng bột không.
Một người 30 tuổi làm văn phòng tại công ty sản xuất, lương 17 triệu, công việc nhẹ, sếp không quản, không OT. Cô lo rằng ở lại sẽ kỹ năng không phát triển, nhưng lại phân vân vì việc nhảy sang chỗ khác có thể áp lực hơn, ảnh hưởng tới gia đình sau này.
Vừa tốt nghiệp, chưa có kinh nghiệm, phân vân giữa hai lựa chọn: apply vị trí chính thức (fresher/junior) hay xin thực tập sinh trước. Không biết cách nào phù hợp hơn với hoàn cảnh của mình.
Ai cũng có ngày đầu tiên ở công ty mới, sau thời gian thất nghiệp hay chuyển việc. Cái cảm giác lo sợ, nóng ruột từ mấy ngày trước onboard là bình thường. Nhưng cũng vì bình thường đó mà nhiều người không biết cách quản lý nó.
Sinh viên mới tốt nghiệp đang loay hoay: không rõ mình thích gì, học ngành không phù hợp, sức khỏe yếu không thể làm việc nặng, lại còn thiếu điều kiện kinh tế. Không biết bước đi tiếp theo phải là gì.
Sau 8 năm thử nhiều thứ mà chưa chắc một kỹ năng nào, giờ 26 tuổi quyết định bắt đầu lại từ intern. Cảm giác hoang mang vì đồng trang lứa đã ổn định, công việc, gia đình, còn mình thì chưa có hướng rõ ràng.
Một người hướng nội chỉ hoàn thành đúng phần việc của mình rồi về, không tạo mối quan hệ hay giao tiếp nhiều với sếp và đồng nghiệp, lại mong muốn được thăng chức. Câu hỏi đặt ra là liệu cách sống và làm việc như vậy có đủ để được nâng lên hay không.
Nhân viên mới 3 năm tuổi đã cảm thấy chán việc, lo lắng rằng nhảy sang chỗ khác cũng sẽ lặp lại. Không biết làm thế nào để duy trì động lực khi công việc ban đầu không còn mới mẻ nữa.
Ai đó nói rõ trong phỏng vấn là không muốn lên chức quản lý, vì không thấy đó là sự phát triển. Công ty nào định coi thăng chức là lộ trình duy nhất thì không hợp rồi. Câu hỏi này nảy sinh vì nhiều công ty Việt coi lên quản lý là đích đến duy nhất của sự nghiệp.
Vừa vào công ty được 2 tháng, sắp hết giai đoạn thử việc. Áp lực công việc lớn, deadline gấp, không hợp với sếp và đồng nghiệp. Người này đang lăn tăn giữa việc trụ lại hay xin nghỉ, vì lo rằng bỏ nửa chừng sẽ lãng phí thời gian công ty đã đầu tư vào training.
Cuối năm công ty tổ chức vinh danh nhân viên xuất sắc. Người này làm việc chăm chỉ, thường xuyên tăng ca, nhưng không lọt vào danh sách được khen thưởng. Trong khi đó, những đồng nghiệp khác được ghi nhận công khai, khiến cảm xúc bất bình nổi lên.
Một người làm remote toàn thời gian, hầu như ở nhà, cảm thấy giao tiếp kém đi, thiếu người xung quanh để nói chuyện. Muốn tìm cách kết nối, mở rộng mối quan hệ nhưng không biết bắt đầu từ đâu.